Mae wedi dod i’r amlwg nad yw’r gronfa o £120 miliwn a gyhoeddwyd gan Lywodraeth Cymru fis diwethaf (19/6/25) i dorri amseroedd aros i gleifion yng Nghymru yn cynnwys unrhyw gyllid ar gyfer preswylwyr Powys sy’n aros am driniaeth mewn ysbytai yn Lloegr.
O 1 Gorffennaf, bydd rhai cleifion o Bowys yn gorfod aros yn hirach na chleifion o Loegr pan fyddant yn cael eu trin mewn ysbytai dros y ffin. Cafodd y cynlluniau hyn gan Fwrdd Iechyd Addysgu Powys eu cytuno yn ôl ym mis Mawrth, ac mae’n golygu y bydd mynediad i driniaeth mewn ysbytai yn Lloegr yn arafach i bobl Powys, er bod capasiti ar gael.
Dywedodd Bwrdd Iechyd Powys bod angen gweithredu yn y modd hwn er mwyn gweithredu o fewn eu cyllideb a chwrdd ag anghenion ariannol a osodwyd gan Lywodraeth Cymru. Mae hyn bellach yn golygu y bydd ysbytai yn Henffordd, Amwythig, Telford ac Oswestry yn gweithredu yn unol â thargedau perfformiad arafach y GIG yng Nghymru, gan arwain at arosiadau hirach i gleifion Powys.
Mae’r Aelod o’r Senedd dros Drefaldwyn, Russell George, wedi datgelu iddo ysgrifennu at yr Ysgrifennydd Iechyd, Jeremy Miles AS, yn dilyn cyhoeddiad y gronfa o £120 miliwn, i ofyn sut y byddai’r arian hwn yn cefnogi cleifion Powys sydd ar restrau aros mewn ysbytai yn Lloegr. Yn ei ymateb yr wythnos hon, cadarnhaodd Mr Miles y byddai’r cyllid yn cael ei dargedu at fyrddau iechyd yng Nghymru yn unig.
Defnyddiodd Mr George gyfle dadl iechyd bwerus yn y Senedd yr wythnos hon (02/07/2025) i amlygu’r annhegwch.
Wrth siarad yn y ddadl, dywedodd Russell George AS fod pobl Powys yn teimlo eu bod yn cael eu trin yn annheg, gan nodi nad yw unrhyw ran o’r gronfa ddiweddar o £120 miliwn i leihau amseroedd aros y GIG o fudd i gleifion Powys sy’n aros am driniaeth yn Lloegr.
Fe heriodd yr Ysgrifennydd Iechyd i sicrhau bod Bwrdd Iechyd Addysgu Powys yn derbyn digon o gyllid i brynu gofal iechyd yn unol ag amseroedd aros byrrach Lloegr, gan ychwanegu bod y sefyllfa bresennol yn “trin cleifion Powys fel dinasyddion ail ddosbarth.”
Wrth siarad ar ôl y ddadl, dywedodd Mr George:
“Fe siaradais yn y ddadl i geisio cael atebion ar ran cleifion Powys, oherwydd mewn ymateb ysgrifenedig i’m cwestiynau yr wythnos hon, cadarnhaodd yr Ysgrifennydd Iechyd na fyddai’r £120 miliwn ychwanegol i leihau maint cyffredinol rhestrau aros y GIG yng Nghymru yn cael ei ddefnyddio i helpu cleifion Powys sy’n aros am driniaeth mewn ysbytai yn Lloegr.
“Ar ôl y ddadl, mae’n gliriach nag erioed bod Llywodraeth Cymru, unwaith eto, yn siomi Powys. Fe ofynnais eto am eglurhad, ond ni wnaeth Jeremy Miles AS ateb fy nghais i sicrhau bod y cyllid hwn yn cael ei ddefnyddio i dalu i ysbytai dros y ffin i drin cleifion Powys yn yr un amserlen ag y caiff cleifion Lloegr eu trin yn yr un ysbytai.
“O 1 Gorffennaf, bydd pobl ym Mhowys yn gorfod aros yn hirach na chleifion ychydig dros y ffin am yr un driniaeth, yn yr un ysbytai, oherwydd bod Llywodraeth Cymru yn methu â darparu digon o gyllid i Fwrdd Iechyd Powys. Mae hyn yn ganlyniad i fethiant ewyllys wleidyddol, nid diffyg adnoddau.
“Rhaid i’r llywodraeth weithredu nawr i drin cleifion Powys yn deg ac ariannu gofal trawsffiniol yn briodol.”